Sual (321) : Salamun əleykum.Nə üçün bütün ömrünü elmə sərf etmiş bəzi alimlər Allaha iman gətirmir?
Bismillahir-rəhmanir-rəhim.
Əleykumus-salam. 
Allaha iman insanın elmindən yox, iradəsindən asılıdır. Nərdivan ustası düzəltdiyi nərdivanlara çıxmırsa, bu o demək deyil ki, nərdivan dırmaşmaq üçün deyil. İynə haqqında deyilən “hamını bəzər, özü lüt gəzər” tapmacası belə alimlərə çox uyğun gəlir. Bəziləri güzgü satılan dükanda işləsə də, özünə baxıb, yaxalığını düzəltmək barədə düşünmür. Amma güzgünü alanlar dərhal güzgüyə baxıb, özlərini səliqəyə salırlar. Bir çox alimlər təbiət hadisələrini öyrənsələr də, bu hadisələri tənzimləyən qüvvə ilə maraqlanmırlar. Kimi yerə düşmüş pulu götürüb sahibini axtarır, kimi də sakitcə cibinə qoyub yoluna davam edir.
Allah sizə yar olsun.

Sual (322) : Salamun əleykum.Xahiş edirəm ki, yeni dərs ilinin başlanğıcında tələbə və şagirdlərə öz göstərişlərinizlə yol göstərəsiniz.
Bismillahir-rəhmanir-rəhim.
Əleykumus-salam. 
Bismillahir-rəhmanir-rəhim.
Həzrət Peyğəmbər (s) buyurmuşdur: «Bilin ki, Allah elm tələb edənləri sevir» (Kafi 1-ci cild).
Əziz tələbələr və şagirdlər, islam övladları! Allahın salam, rəhmət və bərəkəti sizə şamil olsun ki, yeni təhsil ilini həvəslə qarşılayıb, institut və məktəblərin qapısını tərəqqi və kamillik qapısı hesab edirsiniz.
Hədisdə buyurulur: «Özünüzü ilahi əxlaqlarla zinətləndirin» (Bəharul-ənvar, 61-ci cild).
9İlahi sifətlər arasında ən şərəflisi elm sifəti, sifət isimləri arasında ən əzəmətlisi alim sifətidir. Ona görə də elm sifəti ilə zinətlənmək digərlərindən daha üstün və dəyərlidir.
Allahdan bir nişanə tapıb, ona yiyələnmək həmin ilahi əxlaqa sahib olmaqdır. Bu nişanələrin ən mühümü elm və qüdrət, bilik və bacarıqdır. Bu iki sifət əlaqəlidir və onların ayrılması qeyri-mümkündür. Harada bilik varsa, orada bacarıq var və harada bacarıq varsa, orada bilik var. Beləcə, bəşəriyyətin ehtiyacları arasında elmdən üstünü yoxdur. Onu tələb edənlər daim axtarışdadır. Həzrət Əli (ə) buyurub: «Bilik qabından savay bütün qablar dolduqca daralır. O isə dolduqca genişlənir.» (Nəhcül-bəlağə).
Əzizlərim, bu fürsəti qənimət bilin. Oxuyun ki, agahlıq və mərifətə çatasınız. Oxuyun ki, özünüzü, cəmiyyəti, islamı izzətləndirə biləsiniz. Oxuyun ki, özünüzü və başqalarını cəhalət pəncəsindən qurtarasınız. Müxtəlif elm sahələrində bu günədək açılmamış düyünləri açmaq üçün oxuyun. Oxuyun və alim olun. Siz kimsədən əskik və bacarıqsız deyilsiniz.
Dünya və onun gələcəyi bilikli millətlər üçündür. öz elminizlə islam ümmətinin tarixi şərəf və izzətini özünə qaytarın. İradəli olun, heç bir elmi dərəcəni əlçatmaz saymayın.
Allah-taala bəşəriyyətə kainatı ram etmək ləyaqəti vermişdir. Elmə varmaqla kainatın sirlərini açın. Fitrətən tələb olunan bütün faydalar elm vasitəsi ilə əldə edilir. Zülmət və zillət isə cəhalət nəticəsidir.
Özünüzü Allah və İslam kəlmələrini ucaltmaq, Quran hədəflərinin gerçəkləşməsi, məhrumlara xidmət üçün hazırlayın. Elm yolunda üzərinizə düşən əziyyətləri Allah bəndələrinin rahatlığı üçün vəzifə bilin. Hamı sizin intizarınızdadır. Allah sizdən çalışqanlıq və fədakarlıq gözləyir. İslam və islam peyğəmbəri sizin ibtidai və ali təhsilinizin, elmi tədqiqatlarınızın intizarındadır. Məsumlar, xüsusilə də əsrin imamı həzrət Bəqiyyətullah (ə.c) sizi gözləyir.
Hamının gözü elmi mərkəzlərə, dərs və təlim otaqlarına dikilməlidir. Sizin necə çalışdığınız, özünüzü necə hazırladığınız diqqət mərkəzindədir. Elm ocaqlarında müəllimlər, tərbiyəçilər və müdiriyyət bu amallar yolunda əl-ələ verməlidirlər.
Agahlıq, düşüncə və bilikdən ləzzət almağa çalışın. Öz vaxtınızı faydasız işlərə, müsabiqə və oyunlara sərf etməyin. Həqiqi kamillik və ilahi seyr arxasınca gedin. «Yoxsa güman edirsiniz ki, sizi səbəbsiz yaratmışıq» (Muminun-115), «Bu dünya puç və faydasızlıqdan başqa bir şey deyil» (Ənkəbut-64). Bu ayələrin dəyərli mənasını unutmayın. Vaxtı bada verən oyunlardan çəkinin. Bəzilərində müəyyən fayda olan belə oyunlar təhsildə geriliyə səbəb olur.
Həqiqi kamilliyə çatmaq istəyirsinizsə, ətrafınızdakılar da əyləncələrdən uzaqlaşıb sizinlə həmkarlıq etməlidir.
Qısası, onsuz da əldən gedəcək ömrünüzü ucuz qiymətə satmayın. Bilin ki, elm və mərifətdən, ilahi razılıq və ilahi seyrdən qiymətli bir şey yoxdur. Həzrət Əli (ə) buyurur: «Elə bir azadə insan yoxdurmu ki, ağzındakı yemək qırıntısı tək dəyərsiz olan dünyanı öz əhlinin öhdəsinə buraxsın? Doğrusu ömrünüzün qiyməti yalnız behiştdir. Dünyanızı behiştdən başqa bir şeyə satmayın.» (Nəhcül-bəlağə).
Özünüzü vəzifəli bilin, ləyaqətsiz və haram işlərdən çəkinin. Vacib əməllərə, xüsusi ilə də mömin meracı olan namaza əhəmiyyət verin. Cümə və camaat namazında iştirak edin. Tələbəlik və şagirdlik vüqarınızı qoruyun. Öyrənmək və öyrətməyi Allahın razılığı, ilahi sifətlə zinətlənmək üçün hidayətçi bilin. Allahdan yardım diləyin.
Cəmiyyətin mövlası həzrət Mehdini (ə.c) Allahla öz aranızda vasitə qərar verin və bilin ki, sizin müvəffəqiyyətləriniz o həzrəti sevindirir. Siz hamınız o həzrətin ruhani övladlarısınız və o hər bir atadan daha çox sizin müvəffəqiyyətinizi arzulayır.
Hər biriniz üçün, islamın əzəməti üçün, elmi mərkəz və institut məsullarının müvəffəqiyyəti üçün dua edirəm.

Allah sizə yar olsun.
Sual (323) : Salam. Islamda boyuna her vaxt qara rengli serf acmagin nese bir hokmu varmi? birisi var acir deyende deyir ki 2 sebebi var 1 asura 2 Imam zaman bu ne derece duzgundur?
Bismillahir-rəhmanir-rəhim.
Əleykumus-salam. 

Qısa cavab:

Boyuna şal salmaq və kəmər bağlamaq da, dini və etiqadi bir məsələnin təsiri altında olmamışdan öncə, bu məsələ keçmiş zamanda yaşayan ümumi camaatın geyim formasına qayıdır. İndiki alimlərin libası da, o geyimdən götürülübdür.

Hazırkı dövrdə kəmərdən istifadə etmək, cəmiyyətdə adi bir geyimdir. Keçmiş zamanlarda da, kəmər bağlamaq ümumi geyim olub. Bəzən qılıncın qılafını saxlamaq, və pul saxlamaq üçün, bəzən də libası yığıb saxlamaq ya bəzək olaraq istifadə olunurdu. Həmçinin geyim bəzən simvol halına düşürdü. İndiki dövrdə yaşıl şaldan istifadə, Peyğəmbər və əhli- beyt seyidlərindən olan insanlar üçün əlamət sayılır. Yaxud çifyə salmaq, bəcis mədəniyyətini əzizləmək üçün bir simvoldur.

Ətraflı cavab:

Hər əsr və zamanda insanların adəti geyim və libası, cəmiyyətin ümumi mod geyimindən götürülübdür. Bəzən müəyyən dövrdə, libasın xüsusi bir növü cəmiyyətdə mod olur. Amma bir neçə il keçməmiş, unudulur. Bəzi dövrlərdə də, geyim növü və onların rəngi, partiya və hərəkətlərin siyasi simvoluna çevrilibdir. Boyuna şal salmaq və kəmər bağlamaq da, dini və etiqadi bir məsələnin təsiri altında olmamışdan öncə, keçmiş zamanda yaşayan ümumi camaatın geyiminə qayıdır. İndiki alimlərin libası da, o geyimdən götürülübdür.

Necə ki, ndiki zamanda kostyom geyimi, kəmər bağlamaq və papaq və şal geyinmək, adi və mod geyimidir.

Boyunun ətrafına şal salmaq

Peyğəmbər (s) və Əhli- beyt (ə) da, öz zamanlarının adi insanları kimi, başlarını örtmək üçün, çalma və əmmamədən[1]istifadə edirdilər. Əmmaməni başa qoyanda adət belə olub ki, onun bir tərəfini açıb çənənin altından aparırdılar və bəzən də şal kimi boyunun ərafına dolayırdılar.[2] O parçaya termində "təhtəl- hənək" və bu işə ərəb dilində "təhənnuk" deyirlər ki, rəvayətlərdə də ona sifariş olubdur. Müsəlmanların kafirlərlə gedib- gəlişinin çox olduğu və zahiri fərqləri mümkün olmayan İslamın ilk illərində, Peyğəmbər (s) "təhəl- hənəksiz" Əmmamə geyimi qadağan edərdi.[3] Amma cəmiyyətin çoxunun müsəlmanların təşkil etdiyi İmamlar (ə)- ın zamanında, məsum İmamlar təhtəl- hənəklə boyunun ətrafını örtmək barəsində, digər sifarişlər etdilər. İmam Kazım (ə) səfərin adabı (qaydaları) barəsində buyurur: "Kim səfərə gedən zaman başına əmmamə qoyub və təhtəl- hənək assa, mən üç şeyi onun üçün zəmanət verirəm: Oğru ilə qarşılaşmaz, suda boğulmaz və yanmaz.".[4] Ona görə də, alimlərin çoxu öz kitablarında xüsusi fəsli əmmaməni bağlamağın qayda və adabına ayırıb və namazda onun fiqhi hökmü barəsində danışıblar.[5]

Bəlkə təhənnuk əməlinin daha mod əməl olmayan indiki dövrdə şal salmaq onun yerini almış bir sünnə ola bilər. Əlbəttə, geyim bəzən simvolik vəziyyətdə olduğu kimi, indiki dövrdə yaşıl şaldan istifadə etmək, Peyğəmbər və Əhli- beyt seyidlərindən olan insanlar kimi, əlamət sayılır.[6] Və...yaxud çalma atmaq bəsic mədəniyyətini üstün tutmaq üçün bir simvoldur.

Kəmər bağlamaq

İndiki dövrdə kəmərdən istifadə etmək cəmiyyət arasında adi bir geyim olduğu kimi, keçmiş zamanlarda da, hamının stifadə etdiyi geyim olubdur. Bəzən qılıncın qılıfını (qılıc) saxlamaq, pul saxlamaq, bəzən də libası yığıb saxlamaq ya bəzək olaraq istifadə olunurdu. Rəvayətlərdə də mintəqə,[7] himyan,[8] zunnar[9]

izar[10] bağlamaq kimi kəlmələrlə ona işarə olubdur.

Fars dilində kəmər bağlamaq çalışmaq və möhkəm iradənin kinayə olaraq, "çalışmaq və iradə kəmərini bağladı" deyildiyi kimi, rəvayətlərdə də,

«المتزرون على‏ أوساطهم»[11]

yəni "kəmərlərinə izar bağlayırlar" mənasını verən bu cümlə də, möminlərin ibadətdə çalışmalarından kinayədir.



[1]- Ərəb dilində bu kəlmənin düzgün tələffüzü, əyn hərfinə kəsrə verməklə emamədir.

[2]- Əl- Bəlazəri, Əhməd bin Yəhya, Əksabul- əşraf, Araşdıran: Zukar, Süheyl, Zərkuli, Riyaz, cild 2, səh 185 və cild 12, səh 413, Darul- fikr, Beyrut, 1417 q; İbn Səd, Məhəmməd bin Səd, Ət- təbəqatul- kubra, Araşdıran: Əta, Məhəmməd Əbdül- Qadir, cild 1, səh 352, Darul- kutubul- elmiyyə, Beyrut, 1419 q

[3]- Şeyx Səduq, Mən la yəhzuruhul- fəqih, Araşadıran, Qəffari, Əli Əkbər, cild 1, səh 266, İslami nəşrlər mərkəzi, Qum, 1413 q; Mərhum Eeyz Kaşani təhənnuk sünnəsi barəsində deyir: "İslam ölkələrinin çoxunda indiki dövrdə unudulmuş bir sünnədir. Ərəb paltarını qısaltmaq kimi ki, İmamların zamanında mod olan, lakin hazırda şöhrət libasıdır":

Feyz Kaşani, Məhəmməd Möhsin, Əl- vafi, cild 20, səh 745, Əmirəl- möminin Əli (ə)- ın kitabxanası, İsfahan, 1406 q.

[4]-  Mən la yəhzuruhul- fəqih, cild 2, səh 301

[5]- Təbərisi, Həsən bin Fəzl, Məkarimul- əxlaq, səh 245, Şərif Rəzi, Qum, 1412 q; Şeyx Bəhai, Məhəmməd bin Hüseyn, Miftahul- fəlah fi əməlil- yəvm vəlləyləti minəl- vacibati vəl- müstəhəbbat, səh 124, Darul- əzva nəşri, Beyrut, 1405; bu haqda rəvayətləri araşdırmaq barəsində baxın: Kuleyni, Məhəmməd bin Yəqub, Əl- kafi, Araşdıran və tənzimləyən: Qəffari, Əli Əkbər, Axundi, Məhəmməd, cild 5, səh 381, İstinad 11, Darul- kutubul- İslamiyyə, Tehran, çap dördüncü, 1407 q; Xalid Bərqi, Əhməd bin Məhəmməd, Əl- Məhasin, Araşdıran: Mühəddis, Cəlaləddin, cild 2, səh 378, istinad 4, Darul- kutubul- İslamiyyə, Qum, 137 q

[6]- Qara rənh kimi ki, əvvəllər Bəni Abbasın qiyamının simvolu və İmamların zamanında yaşıl rənh Ələvilərin simvolu idi; Təbəri, Əbu Cəfər Məhəmməd bin Cərir, Tarixul- uməmi vəl- muluk, araşdıran: İbrahim, Məhəmməd Əbulfəzl, cild 8, səh 354, Darut- turas, Beyrut, 1387 q.

[7]- Hər bir şeyin artasını bağladıqları alətə, ərəblər mintəqə deyirlər. İbn Mənzur, Məhəmməd bin Mukrim, Lisanul- ərəb, raşdıran: Mir Damadi, Cəlaləddin, cild 10, səh 354, əsas hərfləri (kökü)" ntq", Darul- fikr, Beyrut, 1414 q

[8]- Himyan həm pulu saxlamaq üçün kəmərə bağlanan kisəyə, həm də şalvar və libası bağlamaq üçün istifadə olunan əşyaya deyirlər. Lisanul- ərəb, cild 15, səh 365, əsl hərfləri (kökü) "h m y".

[9]- Məcus və xiristianlar kimi, qeyri müsəlman olanların kəmərinə, zunnar deyirlər. Lisanul- ərəb, cild 4, səh 330

[10]- İzarın əsl mənası libasdır. Rağib İsfəhani, Məhəmməd bin Hüseyn, Mufrədatı əlfəzail Quran, səh 74, Darul- qələm, Daruş- şamiyyə, Beyrut, Dəməşq, 1412 q; Amma bəzən də, ehram libası kimi kəmər bağlamaq və paltarı yığmaq üçün, işlənibdir. Məclisi, Məhəmməd Baqir, Miratul- uqul fi şərhi əxbari alir- rəsul, Araşdıran: Rəsuli Məhəllati, Haşim, cild 9, səh 235, Darul- kutubul- İslamiyyə, Tehran, 1404 q; Şeyx Hürr Amuli, vəsailüş- şiə, cild 13, səh 352, Müəssisətu alil- beyt, Qum, 1409 q.

[11]- Əl- kafi, cild 3, səh 587 

Allah sizə yar olsun. 

Sual (324) : salam men bilmek isteyirem ki weytan heqiqeten var?
Allahın adı ilə.   
Əleykumus-salam. 
Bəli, Şeytan həqiqətdir Quranda bu barədə çoxlu ayələr var. Qurani-kərimdə açıq-aydın surətdə şeytanın əslində bir cin olması qeyd olunur: َ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْليسَ كانَ مِنَ الْجِن ِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّه...
    "...İblisdən başqa hamısı (bütün mələklər) səcdə etdilər, cin olan İblis isə öz Rəbbinin fərmanından boyun qaçırdı..." 
Allah sizə yar olsun.    

Sual (325) : bismillah üzerliy dek istifade etmey olarmi yeni nezer deyende insanin basinda cevirirler bunun islamda iradi var mi?
Bismillahir-rəhmanir-rəhim.
Üzərliyin xasiyyətini həm din həmdə elm təsdiqləyir.
Üzərlik barəsində məsumlardan hədislər nəql olub.
Həzrət Peyğəmbəri-Əkrəm (s) buyurmuşdur: “...onun dənəsində şəfa vardır və yetmiş növ xəstəliyə dərmandır. 
Allah sizə yar olsun.


Sual (326) : Salam...Mister Hemferin xatirələri adlı kitabın rus dilinə tərcüməsi varmı? əgər varsa, xahiş edirik, hansı saytda olduğunu bildirəsiz..Minnəttdarıq..
Allahın adı ilə.   
Əleykumus-salam.
Qeyd olunan kitabın azərbaycan dilində tərcüməsi Haqqyolu saytının elektron kitabxanasında mövcuddur amma rus dilində tərcüməsi ilə qarşılaşmamışıq.
Allah sizə yar olsun.
Sual (327) : Salam Aleykum qardaslarim. Allahin salami olsun Peygember ve onun Ehli Beytine. Sayti tewkil edene ve sizden Allah Razi qalsin. Sualim: Seyyidet Nefise xanim kimdi? Imam Ali (a.s) 4-cü göbeyde olan nevesidi? Ewitdiyime göre Türk saytlarindan birinde oxudumki kim Seyyidet Nefise xanima Yasin oxusa ve Qurban kesse haceti qebul olunar.. Kimdi? ve heqiqetenmi haceti qebul olunar? 2-ci Suriyada döyüsen heqiqetenmi shehiddi? Ister Esed, ister müxalifet terefden. 3-selefi mezhebi deyirki Ali (a.s) in atasi Ebu Talib neuzubillah (üzr isteyirem sizden) kafirdi. Cox üzr isteyirem eledimi? Xahiw edirem Allah Peygember ve Ehli Beytine xatir sualimi cavablandirin. Xahiw edirem.
Allahın adı ilə.   
Əleykumus-salam.  
Seyyidə Nəfisə Əbu Məhəmməd Həsən ibn Zeyd ibn Əli ibn Əbitalibin qızıdır. O,əri İshaq ibn Cəfər əs-Sadiq ilə birlikdə Misirə getdi. Seyyidə Nəfisə pak və təqvalı xanımlardan idi.
Bir rəvayətdə deyilir: Şafei Misirə getdikdə Seyyidə Nəfisənin yanına getdi və onun hədislərini dinlədi.
Misirlilərin Seyyidə Nəfisəyə dərin etiqadları var. Qəbri hal-hazırda olduğu kimi qalmaqdadır. Şafei dünyasını dəyişdikdən sonra cənazəsini onun yanına apardılar və o, evində ona namaz qıldı. O dəfn olunduğu məkanda yaşayırdı. Hicri 260-cı ildə vəfat etdikdə əri İshaq ibn Cəfər onu Mədinəyə aparıb, orada dəfn etmək istədi. Lakin misirlilər onu öz aralarında saxlamağı İshaq ibn Cəfərdən xahiş etdilər. Hazırda qəbri Qahirə ilə Misir şəhərinin arasında böyük şəxsiyyətlərin məqbərəsi ilə yanaşıdır. (Vəfiyatu-Əyan, c.5, Səh.424.)
Zəhəbi deyir: O abid və saleh xanımlardan idi. Qəbri kənarında dua müstəcab olur. Dua peyğəmbərlərin, övliyaların qəbri kənarında da müstəcab olur. (Sirəyi ə`lamun-Nubəla, c.10, səh.107)
2. Suriyada döyüşənlərin 95 faizi xarici ölkələrdən gələn təkfirçi teroristlərdir onlar sifarişli olaraq israilin mənfəəti üçün döyüşürlər əgər islam və müsəlmanlar üçün olsaydı nə üçün Fələstin torpaqlarında, Qarabağda döyüşmürlər?! Adətən dinc əhaliyədə rəhm etmirlər. Əgər bu teroristlərin qarşısında bir kəs özündən, namus və torpağından müdafiə edərək ölsə şəhid məqamındadır.
3. Əhli-beyt imamlarının hamısı Əbu Talibin möhkəm və güclü imana malik olmasını aşkar şəkildə bəyan etmiş, müxtəlif əlamətdar hadisələrlə əlaqədar Peyğəmbərin bu fədakar köməkçisini müdafiə etmişlər. Biz onlardan iki nümunə qeyd etməklə kifayətlənirik.
a)  İmam Baqir (ə) buyurur: “Əgər Əbu Talibin imanını tərəzinin bir gözünə, bu insanların imanını isə digər gözünə qoysalar, şübhəsiz, Əbu Talibin imanı ağır gələr.” (“Nəhcül-bəlağə”nin şərhi (ibni Əbil Hədid), 14-cü cild, səh.68, “Əl-Hüccə”, səh.18)
b) İmam Sadiq (ə) Peyğəmbərdən belə nəql edir: “Əshabi-Kəhf (müəyyən məsləhətlərə görə) öz imanlarını gizlədərək zahirdə özlərini kafir kimi göstərirdilər. Allah da onlara iki dəfə savab verdi. Əbu Talib də öz imanını və müsəlmançılığını gizlədir və (müəyyən məsləhətlərə görə) zahirdə özünü müşrik kimi göstərirdi. Allah da ona iki qat savab verdi.” (“Nəhcül bəlağə”nin şərhi (ibni Əbil Hədid), 14-cü cild, səh.70, “Əl-Hüccə”, səh.115)
Ələvə məlumat üçün linkini təqdim etdiyimiz məqaləyə müraciət edin:
Əbu Talibin imanı barəsində ümumi görüşlər
http://www.erfan.ir/article/article.php?id=41562      
Allah sizə yar olsun.
Sual (328) : salamun eleykum,asura ziyaretnamesinin tarixini mene deyerdiz,nece gelib bize catib?
Allahın adı ilə.   
Əleykumus-salam.  
Aşura ziyarətin Səfvan (İmam Sadiqin şagirdi) İmam Sadiqdən (ə) nəql edib. İmam buyurur: Mən bunu atamdan, Oda atasından və .. Peyğəmbər (s) Cəbraildən, Cəbrail Allahdan eşidib və nəql edib. Ziyarətnamənin əsas bənbəyi iki mötəbər kitabdır. 1- Kamiluz-ziyarat müəllifi Cəfər ibni Muhəmməd ibni Qovləvey Qumi 2- Misbahul Mutəhəccedi Şeyx Tusi. Bu ziyarətnamə İmam Baqirdəndə (ə) nəql olunub.     
Allah sizə yar olsun.

Sual (329) : Əssalamu əleykum. Tayfa və irqi ayrı-seçkiliklərə və nasionalistliyə islam dini necə yanaşır? Allah müvəffəq etsin.
Allahın adı ilə.   
Əleykumus-salam.  
Biz inanırıq ki, ilahi peyğəmbərlər və məxsusən İslam Peyğəmbəri (s) irqi ayrı-seçkiliyin dəyərsiz olduğunu söyləyərək onu rədd edibdir. Həqiqətdə, bütün dünya xalqlarının sahib olduqları müxtəlif tayfalar və yer üzərində yaşayan cür bəcür millətlərin irqi mənsubiyyətləri və ya dilləri onların nəzərində fərqsiz olaraq bir olubdur. Qur`ani-kərim bütün insanlara xitabən buyurur: “Ey insanlar, şübhəsiz biz sizi bir kişi və bir qadından yaratdıq. Və sizi tayfalar və qəbilələr etdik ki, bir-birinizi tanıyasınız. (Lakin bütün bunlar bir-birinizdən üstünlük səbəbi deyildir.) Şübhəsiz Allah yanında ən əziz və hörmətliniz çox təqvalı olanınızdır.” (Hucurat, 13)
İslam Peyğəmbərinin (s) məşhur bir hədisinə müraciət edək: “Həcc mərasimi zamanı Mina çölündə dəvəyə savar olan həzrət Məhəmməd (s) buyurdu: “Ey camaat, bilin ki, sizin Allahınız bir və ata-ananız da, birdir. Ərəbin qeyri-ərəbə üstünlüyü yoxdur. Qeyri-ərəb də, ərəbə üstün deyildir. Qaradərili sarı dəriliyə üstün deyildir. Fəqət üstünlük təqva ilədir! Mən Allahın əmrini sizə söylədimmi?” hamı cavab verdi: “Bəli!” Peyğəmbər buyurdu: “Bu sözləri eşidənlər, eşitməyənlərə yetirsinlər.” (Təfsiri Qurtubi, c. 9, səh. 61-62)
Allah sizə yar olsun.

Sual (330) : Bagislayan ve mehriban Pervedigarin adi ile Salamun eleykum ve rehmetullah Istiyirdim mene gozdeyme haqqinda etrafli melumat veresiniz tesekkur
Allahın adı ilə.   
Əleykumus-salam.       

Gözdəymə və ya nəzər nəfsin təsirlərindəndir ki, insan həyatında dəfələrlə onunla üzləşir və onu rədd etmək üçün heç bir dəlil yoxdur.

Bəzi rəvayətlər onun həqiqət olduğunu təsdiqləyir. "Durrul- mənsur" kitabında Peyğəmbərdən (s) rəvayət olmuşdur ki, o həzrət buyurdu: Göz dəymə məsələsi həqiqətdir. Və yenə buyurdu: Göz dəymə (nəzər) sağlam insanı qəbrə və sağ dəvəni isə qazanda qərar verir.[1]

Əmirəl- möminin Əli (ə) buyurur: Allahıpn rəsulu (s) imam Həsən (ə) və imam Hüseyn (ə) üçün "riqyə" (məqsəd o dualardır ki, yazılır və insanlar nəzərdən amanda qalmaq üçün özlərində saxlayırlar; ona təviz də deyilir).

Tutub bu duanı oxudu:

«أُعِیذُکُمَا بِکَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ وَ أَسْمَائِهِ الْحُسْنَى کُلِّهَا عَامَّةً مِنْ شَرِّ السَّامَّةِ وَ الْهَامَّةِ وَ مِنْ شَرِّ کُلِّ عَیْنٍ لَامَّةٍ وَ مِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ»

Yəni: Sizin üçün pənah aparıram Allahın kamil sözlərinə və onun gözəl adlarına o hər bir şərdən nicat verən və şərrin böyüklərindən (rəhbərlərindən) ki, bir varlıqdırlar gözlə görünməyirlər; və hər bir pis (bəd nəzər) gözün şərrindən ki, insana ziyan vurur və həsəd edən şəxslərin həsədindən ki, insana həsəd aparır... sonra Peyğəmbər (s) buyurdu: İbrahim (ə), İshaq və İsmayıl (ə) üçün bu cür təviz (pənah aparmaq) etmişdi.[2]

Nəhcül- bəlağə hikmət- 400- də gəlmişdir: Nəzər həqiqətdir və ondan amanda qalmaq üçün dualardan istifadə etmək də həqiqət və haqqdır.[3]

Bu rəvayətdən məlum olur ki, nəzər və göz dəymə xurafat olan bir şry deyil, bəlkə bir həqiqətdir ki, zahirdə baş verir və onun qarşısını almaq üçün də yolları vardır.

Məşhurdur ki, Qələm surəsinin 51- ci ayəsi gözdəymə amanda qalmaq üçün çox təsiri vardır.

Bu ayədə Allah- Taala Peyğəmbərə (s) buyurur: Az qalır ki, kafirlər Quran ayələrini eşitdikdə, nəzərlə səni aradan aparsınlar və deyirlər: "o dəlidir!"[4]

Bu ayənin nazil olması barəsində gəlmişdir: Bəni Əsəd qəbiləsindən bir nəfər, bəzi vaxtlar üç günlərlə aclıq çəkirdi və ondan sonra hər bir şeylə qarşılaşırdısa deyirdi: onun kimisini bu günə kimi görməmişəm və bu zaman o əşyaya ziyan dəyirdi. Bəziləri istəyirdilər bu işi Peyğəmbərin (s) haqqında da həyata keçirsinlər. Amma Allah- Taala Peyğəmbəri ondan amanda saxladı.[5]

Əllamə Təbatəbai bu ayənin tozihində buyurur: "Gözdəymə ilə nəzər etmək"- dən məqsəd, bütün təfsir alimlərinin nəzərində göz dəymədir ki, özü nəfsin təsir qoyduğu əlamətdir və onu rədd etməyə ağıl dərk edən heç bir dəlilimiz yoxdur. Bəlkə bir çox hadisələr müşahidə olunmuşdur ki, gözdəymə və nəzər nəticəsində baş vermişdir. Beləliklə heç bir dəlil yoxdur ki, biz onu inkar edib deyək bu xurafat olan bir əqidədir.[6]

Zəməxşəri bu ayəni nəzərdən amanda qalmaq üçün (Əhli sünnətin böyüklərindən birindən) gətirmişdir.[7]

Mərhum Şeyx Abbas Qumi, Məfatih- ul- cinan kitabının müəllifi bu kitabda pənah aparmaq mövzusunda nəzərdən amanda qalmaq üçün deyir: nəzərdən amanda qalmaq üçün rəvayət olunmuşdur ki, «ان یکاد...» oxunsun.[8]

Əlbəttə o rəvayətlər ki, müxtəlif təfsirlərdə bu ayənin təfsirində gəlmişdir heç bir rəvayət qeyd olunmuş ayəni nəzərin qarşısını almaq üçün dəlalət etmir.[9]

Tanınmış hədis alimi Əllamə Məclisi gözdəyməni açıqldıqda, Durrul- mənsur kitabında olan rəvayətə işarə etdikdən sonra, başqa bir hədisi İmam Sadiq (ə)- dan rəvayət edir ki, o həzrət buyurur: Əgər bir şəxs qorxur ki, onun gözü başqasında və ya başqasının gözü onda təsir qoyar, üç dəfə desin:

«ماشاء الله لاقوة الا بالله العلی العظیم»

Maşallah la qüvvətə illa billah Əl- əliyyul- əzim. Və ya buyurur: Qul əuzu birəbbin- nas və Qul əuzu birəbbil- fələq surəsini oxusun; başqa rəvayətlərdə həmd və tövhid surələri də ona əlavə olunmuşdur.

Amma nəzərdən amanda qalmaq üçün qeyd olunmuş ayəyə heç bir işarə etmir.[10]

Bunun üçün də həqiqəti olan məsələ nəzərin zahirdə olması və onun uzaqlaşdırılması üçün bəzi iddialardır. əlavə məlumat əldə etmək üçün müraciət olunsun Nümunə təfsiri, cild 24, səh 426. 


[1] - Durrul- mənsur, səh 651.

[2] - Əl- kafi, cild 2, səh 569, hədis 3.

«عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع رَقَى النَّبِیُّ ص حَسَناً وَ حُسَیْناً فَقَالَ أُعِیذُکُمَا بِکَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ وَ أَسْمَائِهِ الْحُسْنَى کُلِّهَا عَامَّةً مِنْ شَرِّ السَّامَّةِ وَ الْهَامَّةِ وَ مِنْ شَرِّ کُلِّ عَیْنٍ لَامَّةٍ وَ مِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ ثُمَّ الْتَفَتَ النَّبِیُّ ص إِلَیْنَا فَقَالَ هَکَذَا کَانَ یُعَوِّذُ إِبْرَاهِیمُ إِسْمَاعِیلَ وَ إِسْحَاقَ»

[3] - Nəhcül- bəlağə, səh 547.

«العین حق والرقی حق»

[4] - Qələm surəsi, ayə 51.

«وَ إِن یَکاَدُ الَّذِینَ کَفَرُواْ لَیزُْلِقُونَکَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سمَِعُواْ الذِّکْرَ وَ یَقُولُونَ إِنَّهُ لمََجْنُونٌ»

Əl- mizan təfsiri, Əllamə təbatəbayi, cild 19, səh 636.

[5] - Əl- Kəşşaf, Zəməxşəri, cild 3- 4, səh 1278. çap darul- hədis.

[6] - Əl- mizan, cild 19, səh 648.

[7] - Əl- kəşşaf, Zəməxşəri, cild 3- 4, səh 1279.

[8] - Məfatihul- əl- cinan, Şeyx Abbas Qumi, səh 319. Baxmayaraq ki, mərhum Qumi qeyd olunmuş ayəni nəzər üçün olduğunu Səfinərul- bihar kitabında gətirməmişdir.

[9] - Əl- mizan təfsiri, cild 19, səh 651; Nəsimi rəhnət təfsiri, səh 72; Nurus- səqəleyn təfsiri, cild 5, səh 400; Nümunə təfsiri, cild 24, səh 426.

[10] - Hilyətul- muttəqin, Əllamə Məclisi, səh 319. hicrət çapı.

islamquest.net 

Allah sizə yar olsun.

Go to TOP